http://www.newstime.gr/?i=nt.el.article&id=17868
Οι ιδεολογικές αναζητήσεις δεν αποτελούν το φόρτε της εγχώριας Κεντροδεξιάς. Στη ΝΔ η τελευταία τέτοια συζήτηση έγινε το 1994 στο Συνέδριο της Χαλκιδικής, κυρίως για να ορίσει τι δεν είναι η ΝΔ. Η φόρμουλα «δεν είμαστε σοσιαλιστές, δεν είμαστε νεοφιλελεύθεροι» είχε ως αποτέλεσμα να αποχωρήσει από το κόμμα προσβεβλημένος ο Ανδρέας Αδριανόπουλος.
Έκτοτε, ο κόσμος έχει έρθει τρεις φορές πάνω - κάτω, η παράταξη της ΝΔ, όμως, δεν διαπίστωσε ανάγκη επανεξέτασης του ιδεολογικού της στίγματος. Για την ακρίβεια, επιχείρησε να ξεχάσει ότι κάτι τέτοιο υπήρξε. Επί προεδρίας Κώστα Καραμανλή προωθήθηκε με συνέπεια η αποϊδεολογικοποίηση της πολιτικής, μέσα από την αποθέωση του «μεσαίου χώρου»: δηλαδή, την άποψη -την οποία τεκμηρίωνε στα focus-groups ο κ. Γιάννης Λούλης- ότι οι πολίτες είναι καχύποπτοι απέναντι στις ιδεολογικές προτάσεις και προκρίνουν πρακτικές λύσεις, αλλά και ότι αποτελούν μια ρευστή πολιτικά ομάδα, η οποία αν το κρίνει αναγκαίο, είναι πρόθυμη να επικροτήσει πολιτικές που ενδεχομένως να είναι αντίθετες στην όποια ιδεολογική της αναφορά, όπως π.χ. στα θέματα δημόσιας ασφάλειας. Αυτή η επιλογή δεν άλλαξε, όταν εμφανίστηκε και εδραιώθηκε ένας άλλος πολιτικός φορέας στα δεξιά της ΝΔ (δηλαδή, το ΛΑΟΣ). Ούτε όμως, και όταν μετά την επώδυνη επαναβεβαίωση της προεδρίας του, ο Γιώργος Παπανδρέου επαναϊδεολογικοποίησε την πολιτική αντιπαράθεση, στρέφοντας το ΠΑΣΟΚ προς τα αριστερά. Στις ευρωεκλογές του Ιουνίου, το αποτέλεσμα των οποίων ουδέποτε αποτίμησε, και πολύ περισσότερο στις εθνικές εκλογές της 4ης Οκτωβρίου, η ΝΔ υπέστη δύο σοβαρές ιδεολογικές ήττες. Οι δηλώσεις των περισσοτέρων στελεχών του κόμματος στο διάστημα αυτό δείχνουν ότι δεν κατάλαβαν τι ακριβώς έχει συμβεί: «Η παράταξή μας δεν έχει ανάγκη νέας ιδεολογίας», υπογράμμισε η κυρία Ντόρα Μπακογιάννη στη δήλωση με την οποία ανακοίνωσε την υποψηφιότητά της για την ηγεσία του κόμματος.
Είναι πιθανόν, όμως, να ανοίξει τώρα, στα πλαίσια του προεκλογικού αγώνα για την ηγεσία της ΝΔ, μια προσπάθεια επαναπροσδιορισμού του πολιτικού της στίγματος; Η αλήθεια είναι, ότι τον Μάιο του 2009 ο Αντώνης Σαμαράς, ενόψει και του τότε ακόμα μελλοντικού αγώνα για τη διαδοχή στη ΝΔ, επιχείρησε να ανοίξει το ζήτημα. Και ενώ οι πολιτικοί συντάκτες μετρούσαν τους βουλευτές που παρέστησαν σε εκείνη την εκδήλωση στο Ινστιτούτο Δημοκρατίας, ο κ. Σαμαράς εισήγαγε μια νέα έννοια για να προσδιορίσει το ιδεολογικό στίγμα της ΝΔ: τον «κοινωνικό φιλελευθερισμό».
Διεθνώς, βέβαια, αυτός ο όρος παραπέμπει μάλλον στο χώρο της Κεντροαριστεράς. Σε πρόσωπα, όπως ο Γουίλιαμ Μπέβεριτζ και ο Τζον Μέιναρντ Κέινς. Στο Νιου Ντηλ του Ρούζβελτ και στην μεταρρυθμιστική κυβέρνηση Άσκουιθ στην Αγγλία. Στις μέρες μας, σε διανοητές όπως ο Αμάρτια Σεν και φιλελεύθερες πολιτικές εκτός του οικονομικού πεδίου, οι οποίες μάλλον ανατριχίλα θα προκαλούσαν στη βάση της ΝΔ, όπως είναι π.χ. ο διαχωρισμός κράτους-εκκλησίας, η αποποινικοποίηση της χρήσης ναρκωτικών, η αναγνώριση δικαιωμάτων σε ζευγάρια του ιδίου φύλου. Είναι ενδεικτικό για την ένδεια της ιδεολογικής συζήτησης στη χώρα μας ότι κανείς δεν το επισήμανε αυτό στη δημόσια συζήτηση, ούτε τώρα, ούτε όμως και το 1989, όταν πρώτος ο Σωτήρης Χατζηγάκης έγραψε ένα βιβλίο με τον τίτλο αυτό.
Όλα αυτά, βέβαια, καμιά σημασία δεν έχουν. Οι πολιτικές έννοιες προσλαμβάνουν το περιεχόμενο που τους δίνουν οι δρώντες, στο συγκεκριμένο χώρο και χρόνο. Δεν μπορεί κανείς, όμως, να παραβλέψει την ειρωνεία που συνιστά το γεγονός ότι η ιδεολογική συζήτηση στη ΝΔ ξανανοίγει ως καθυστερημένη δικαίωση του αείμνηστου Ευάγγελου Αβέρωφ (ο οποίος υπήρξε ο πολιτικός μέντορας τόσο του Αντώνη Σαμαρά, όσο και του Σωτήρη Χατζηγάκη). Και είναι ενδεικτικό για την ιδεολογική κατάσταση της ΝΔ, ότι κάποια κορυφαία στελέχη της παράταξης πιστεύουν ότι ο όρος αναφέρεται στην ιδρυτική διακήρυξη της ΝΔ (όπου δεν αναφέρεται). Ίσως αυτός να ήταν ο λόγος που η Ντόρα Μπακογιάννη έσπευσε να τον υιοθετήσει και στη δική της δήλωση υποψηφιότητας, λέγοντας: «Η ιδεολογία μας είναι ξεκάθαρη. Είναι ο σύγχρονος κοινωνικός φιλελευθερισμός, τον οποίο πρέπει να υπερασπιζόμαστε, όμως, με συνέπεια και σταθερότητα». Ασφαλώς μπορεί να υποθέσει κανείς ότι αυτό που θέλουν να μας πουν οι υποψήφιοι αρχηγοί είναι ότι πιστεύουν σε μια φιλελεύθερη οικονομία, με ισχυρό παρεμβατικό ρόλο του κράτους, ώστε να υπάρχει κοινωνική μέριμνα υπέρ των ασθενέστερων. Με αυτή την περίληψη μπορεί να ταυτιστεί η πλειοψηφία των στελεχών της ΝΔ. Η προσθήκη του «κοινωνικός» στο φιλελευθερισμό άλλωστε, αποτελεί φόρο τιμής στη λαϊκή δεξιά, που αποτελεί την μεγάλη εκλογική και στελεχιακή δεξαμενή. Επιπλέον, πολλοί θεωρούν ότι και το περιεχόμενο του αραχνιασμένου ριζοσπαστικού φιλελευθερισμού (που εξακολουθεί να αποτελεί την επίσημη ιδεολογία της ΝΔ) πάνω - κάτω το ίδιο ήταν.
Αυτό, πάντως, δεν είναι απόλυτα ακριβές. Η ιδρυτική διακήρυξη της ΝΔ αναφέρει ότι «η ελεύθερη οικονομία στην οποία πιστεύει η Νέα Δημοκρατία δεν μπορεί να αποκλείσει την διεύρυνση του οικονομικού τομέα τον οποίο ελέγχει το κράτος». Αυτό, μάλλον, ανεπίκαιρο είναι. Επιπλέον, στην ομιλία του τότε το Μάιο του 2009, ο Σαμαράς προσδιόρισε στον «κοινωνικό φιλελευθερισμό» κοινωνική αναφορά στη μεσαία τάξη και επέκτεινε την έννοια της κοινωνικής συνοχής: «Συνοχή δεν σημαίνει μόνο αναδιανομή εισοδήματος από τους ισχυρούς στους αδύνατους. Σημαίνει, επίσης, κοινή αίσθηση του ανήκειν. Ισχυρή συλλογική ταυτότητα. Εθνική συνοχή και εθνική συνείδηση». Πιθανόν να μην είναι όλοι σύμφωνοι ούτε με την κοινωνική αναφορά, ούτε με την έμφαση στην εθνική συνείδηση. Τέτοιες λεπτομέρειες, όμως, δεν πονοκεφαλιάζουν κανένα στη ΝΔ. Αντιστρέφοντας μάλιστα τον κ. Σαμαρά, μπορεί κανείς πλέον βάσιμα να ισχυριστεί, ότι ο «κοινωνικός φιλελευθερισμός» είναι πράγματι δύο λέξεις που βολεύουν. Ίσως γι’ αυτό και έγινε πλειοψηφικός όρος.
Βρισκόμαστε, ωστόσο, έτσι στο παράδοξο, η διαμάχη για την ηγεσία στη ΝΔ να ξεκινά με τους δύο βασικούς «παίκτες» (και επί της ουσίας και τον Δημήτρη Αβραμόπουλο) να προτάσσουν το ίδιο ιδεολογικό πρόταγμα. Αυτό, μάλλον, κατατείνει στο να διασφαλίζει ότι ουσιαστική συζήτηση δεν πρόκειται να γίνει. Το κατά πόσον αυτό θα φανεί χρήσιμο στη ΝΔ, μένει να αποδειχτεί. Γιατί οι ιδεολογικές αντιπαραθέσεις αποτελούν, ίσως, το πιο χρήσιμο όχημα, όταν κανείς θέλει να πει πράγματα, να θίξει κακώς κείμενα, να στηλιτεύσει πολιτικές πρακτικές όταν τα χέρια του είναι δεμένα, όταν δεν θέλει να προσωποποιήσει ευθύνες. Και τα χέρια των υποψηφίων αρχηγών είναι δεμένα, όταν ο εγγυητής της διαδικασίας εκλογής από τη βάση θα είναι ο πρώην πρωθυπουργός Κώστας Καραμανλής - θα ήταν ασφαλώς παράλογο να αρχίσουν να τον πετροβολούν. Η ιδεολογική συζήτηση, ίσως, να αποτελεί μια διέξοδο σε αυτήν την κατάσταση. Για όλα άλλωστε, υπάρχει μια αρχή…